_*   Głos mówi więcej niż wygląd, głos i sposób mówienia bywają nawet sprzeczne z wyglądem. Wizję stosunkowo łatwo jest zmienić, ucywilizować, upiększyć, fonia wymaga dłuższych ćwiczeń. Na swój wygląd zwraca się uwagę, poświęca mu się wiele wysiłku, o głosie nikt nie myśli. Przeważnie nie wiemy nawet, jak on brzmi, bo sami odbieramy go inaczej. Prawdę może nam powiedzieć tylko magnetofon. Kto go nie ma pod ręką, niech starannie posłucha sam siebie.- Wymawiasz słowa na tyle wyraźnie, że można cię zrozumieć, nawet kiedy mówisz półgłosem albo całkiem cicho. Spróbuj.
- Połykasz sylaby, skracasz słowa, mamroczesz ledwo ruszając ustami, efekt jest mniej więcej taki: „firwiełkiimas" (kto zrozumie, że to kefir, dwie bułki i masło?).
- Rozmawiasz z ludźmi całymi zdaniami : „Przepraszam, którędy mam iść do Domów Centrum ? Dziękuję".- Nie wysilasz się. Stajesz przed człowiekiem i mówisz: „Centrum?". Usłyszawszy informację odchodzisz bez słowa.
- Na ogół rozmawiasz półgłosem, wzmacniasz dźwięk tylko w miarę potrzeby, wyjątkowo.
- Cały czas mówisz bardzo głośno, jakby w tonie kłótliwym, nikt cię nie przekrzyczy (sprawdź koniecznie, czy masz dobry słuch; tak mówią ludzie o słuchu przytępionym).
- Mówienie poprawne, gramatyczne, bez plątania się w odmianach nie sprawia ci trudności. Zwróć na to uwagę.
- Próbuj używać w rozmowie zdań złożonych, zorientujesz się, jak ci się to udaje.
- Mówisz językiem normalnym, nie starasz się, żeby był uroczysty ani „mądry". Nie używasz wyrazów, których znaczenia i wymowy nie jesteś pewien.
- Lubisz się popisywać. Zamiast „dwustronny" zawsze powiesz „bilateralny", nie masz „zasad" tylko „pryncypia", nie „leżysz", tylko „pozostajesz w pozycji horyzontalnej". Język nasz przyswoił wiele obcych słów, ich używanie jest normalne, ale nie trzeba przesadzać, gdyż brzmi to pretensjonalnie. Jeszcze gorzej, jeśli się źle wymawia, np. laboratorium zamiast laboratorium, lub używa zwrotów typu masło maślane: „akwen wodny", „dalsza kontynuacja", „kurort wypoczynkowy".
- Masz normalny, ogólnopolski akcent, potrafisz jednak mówić miejscową gwarą lub z miejscowym akcentem.
- Nie zastanawiasz się nad tym. Wobec tego zwróć uwagę, czy mówisz lyna czy lina? Kędy czy kiedy? W szklance czy we szklance? Idźże czy idze ?
Z głosem jest jak z urodą. Bywa z natury miły, miękki, dźwięczny, ciepły, bywa też jazgotliwy i ostry jak zardzewiała żyletka, kłujący uszy. Osoby o niemiłych głosach powinny się starać nie rozkręcać dźwięku na cały regulator, to znacznie zamaskuje wrodzoną wadę. Wszystkim proponuję operować głosem zupełnie świadomie, naśladować dobre wzory, na przykład aktorów czy spikerów radiowych.   *_