= Z A S A D Y = Podstawowym celem kształcenia językowego młodego człowieka jest opanowanie języka ojczystego w takim stopniu, aby mógł zadawalająco wyrażać swoje myśli i komunikować się z otoczeniem. Wielkość zasobu leksykalnego i sprawne posługiwanie się strukturą języka, jest warunkiem logiczności procesów myślowych; pozwala na osiągnięcie wyższego poziomu intelektualnego. W procesie nauczania w szkołach podstawowych i średnich wymagane są różne formy wypowiedzi pisemnych uczniów. Sprawność polonistyczna - wypowiadania się na piśmie egzekwowana jest przez pisanie różnych typów wypracowań o różnym stopniu trudności od klasy pierwszej szkoły podstawowej aż do pracy maturalnej.

Czynności jakie należy wykonać przystępując do pisania wypracowania: * Nim przystąpisz do pisania wypracowania musisz zrozumieć jego temat i udzielić odpowiedzi na zawarte w temacie pytanie bądź pytania. * Wybrać bądź przyjąć formę wypracowania odpowiednią do tematu, np.: recenzja, opis, opowiadanie, rozprawka itd. * Określić zakres tematyczny pracy i zgromadzić materiał pomocniczy oraz treścowy pisanej pracy w głowie lub w formie notatek. Są to książki, na których temat piszemy, opracowania, recenzje, słowniki ortograficzne i poprawnościowe. W formie notatki zapisujemy pojedyncze wyrazy, skróty zdań, cytaty. * Układamy plan wypracowania, jeżeli praca jest bardzo obszerna piszemy jej konspekt. Może to być plan ramowy lub szczegółowy w zależności od rodzju pracy. * Przechodzimy do pisania wypracowania rozwijając treść poszczególnych punktów planu. Przelewaj na papier myśli, tak jak napływają do głowy. Nie martw się, że może coś niezręczne i z błędem sformułowałeś. Na ewentualne poprawki będziesz miał czas przy korekcie pracy. Każdą nową myśl zaczynaj od nowego wiersza i zaznaczaj ją akapitem. * Staramy się o poprawne i bagate słownictwo dostosowane do stylu wypowiedzi. W pisanym wypracowaniu nie chodzi o to, by pisać dużo i szybko, ale pisać jak najtrafniej na podany temat. * Po napisaniu wypracowania na brudno musisz przeprowadzić korektę pracy, poprawić zauważone błędy jezykowe, ortograficzne i interpunkcyjne. Uzupełnić i skorygować swoje wypowiedzi. * Przepisać wypracowanie na czysto. * Przeczytać i skorygować błędy w czystopisie. Piszący pracę powinien wiedzieć jakie rodzaje błędów językowych mogą wystąpić w jego wypracowaniu. Błąd językowy to nieświadome odstępstwo od współczesnej normy językowej, usankcjonowanej zwyczajem językowym i poczuciem językowym środowisk uznanych za użytkowników kulturalnej odmiany języka. Przyczyną błędów językowych jest brak troski o to, jak się mówi i pisze oraz niedostateczna znajomość systemu językowego. Błędu nie należy utożsamiać z niezgodnością z obowiązującą normą. Czasem można bowiem świadomie wybrać formę wprawdzie nie odpowiadającą normie, ale przydatną funkcjonalnie, stylistycznie. Błąd zatem to także innowacja funkcjonalnie nieuzasadniona. Przyjęto następującą klasyfikację błędów językowych:          I. Błędy leksykalne: 1. błędy fonetyczne (wymawianiowe), 2. błedy semantyczne (znaczeniowe).          II. Błędy gramatyczne: 1. błędy słowotwórcze, 2. błedy fleksyjne, 3. błędy składniowe.          III. Błędy frazeologiczne.          IV. Błędy stylistyczne.          V. Błędy ortograficzne i interpunkcyjne. Błąd leksykalny polega na użyciu wyrazów w niewłaściwym znaczeniu lub zniekształconych fonetycznie. Błędem leksykalnym jest również nadużywanie wyrazów obcych świadomie lub z niewiedzy, że znaczy on dokładnie to samo co znany wyraz polski. Błąd (leksykalny) fonetyczny - polega na błędnym wymawianiu wyrazów, np.: biblioteka, są, oryginał (bibloteka, som, orginał). Jako błedy fonetyczne traktowane jest niewłaściwe akcentowanie wyrazów, np. za gr'anicą, k'opuła zamiast za gran'icą, kop'uła. Błąd (leksykalny) semantyczny - polega na nieświadomym użyciu wyrazu w znaczeniu niezgodnym z panującą normą, np. adaptować dziecko, zamiast adoptować. Błąd gramatyczny - polega na łamaniu norm gramatyki w zakresie: fleksji, słowotwórstwa lub składni. Błąd (gramatyczny) słowotwórczy - polega na użyciu lub tworzeniu wyrazów niezgodnie z normą słowotwórczą przez niewłaściwy przedrostek lub przyrostek, np. człowiek niepolityczny zamiast apolityczny. Błąd (gramatyczny) fleksyjny - polega na użyciu wyrazów niezgodnie z zasadami ich odmiany. Może to być wyraz użyty w: niewłaściwym przypadku, rodzaju, liczbie lub czasie, np. poszłem zamiast poszedłem, w domie zamiast w domu. Błąd (gramatyczny) składniowy - polega na łączeniu wyrazów bez uwzględnienia dostosowania formalnego. Może występować w zdaniu: niewłaściwa kolejność wyrazów, niewłaściwy spójnik, zakłócenie związku zgody, zakłócenie związku rządu, złe użycie imiesłowu. Przykłady: - Jacek mały je jabłko - zamiast - Mały Jacek je jabłko. - Lubię cię, a wymagam - zamiast - Lubię cię, ale wymagam. - Janek jechali do domu - zamiast - Janek pojechał do domu. - Będziemy bronić ojczyznę - zamiast - Będziemy bronić ojczyzny. - Czytający czytelnik zasnął nad książką - zamiast - Czytający czytelnik zasypia nad książką. Błąd frazeologiczny - to inowacja frazeologiczna, która nie ma funkcjonalnego uzasadnienia. Może być wewnętrznofrazeologiczny, np. kaszka z manną, kręcić się w grobie; zewnętrznofrazeologiczny (związek frazeologiczny poprawny użyty w niewłaściwym otoczeniu słownym), np. Handel i zakłady mięsne wciąż zachodzą w głowę. Błąd stylistyczny - polega na pogwałceniu norm językowych co do zakresu użycia poszczególnych środków językowych ze względu na ich wartość stylistyczną (np. wyrazy rączka, buzia nie nadają się do rozprawy naukowej, słownictwo kancelaryjne razi w mowie potocznej) oraz na niestosowności użycia środków językowych ze względu na zrozumiałość wypowiedzi (np. przeładowanie artykułu w dzienniku uczonymi wyrazami zapożyczonymi), ze względu na ich wartość emocjonalną (np. o kimś, do kogo chcemy wzbudzić sympatię, nie powiemy przebiegły ale sprytny) lub ze względu na ufonię ( np. rozpoczynanie wyrazu sylabą, którą się kończy poprzedni wyraz, nieuzasadnione powtarzanie tego samego wyrazu w bliskim sąsiedztwie). Do błędów stylistycznych - zaliczyć można również nie zamierzoną tautologię (wypowiedź składającą się z wyrazów jednorodnych lub bliskoznacznych, np. sporadyczny, odosobniony przypadek) oraz nieudane przenośnie i porównania, a także wszystkie nieporadności językowe nie naruszające norm gramatycznych. Błędem stylistycznym - jest używanie podniosłych wyrazów do opisu prostych czynności. Błędem stylistycznym jest również występowanie w wypowiedzi niezamierzonych rymów. Błąd ortograficzny - jest to odstępstwo od obowiązującej normy w zakresie pisowni. Błąd interpunkcyjny - jest to odstępstwo od obowiązującej normy w zakresie użycia znaków przestankowych. Piszący wypracowanie powinien znać kryteria jego oceny. Jeśli je zna, łatwiej może im sprostać. Musisz pamiętać, że każda praca (łącznie z maturalną) oceniana jest pod względem:   1. Zgodności treści wypracowania z tematem.   2. Stopnia wyczerpania tematu.   3. Umiejętności doboru lektur.   4. Prawdziwości przedstawionych treści (błędy rzeczowe).   5. Zakresu przedstawionych treści (pamiętaj, nie wszystko, co wiesz); obowiązuje Cię selekcja materiału.   6. Logiki wywodu i wnioskowania, korelacji pomiędzy poszczególnymi partiami materiału.   7. Umiejętności unikania streszczeń (pamiętaj streszczenia nie mogą zastępować analizy tekstu, argumentów).   8. Oryginalności ujęcia tematu.   9. Twojego zaangażowania emocjonalnego. 10. Doboru odpowiednich cytatów. 11. Poprawności stylistycznej. 12. Poprawności językowej, gramatycznej, ortograficznej i interpunkcyjnej. 13. Układu graficznego (akapity, sposób wprowadzania cytatów). Tematy prac są różne i umożliwiają piszącemu wybór tematu pracy oraz materiału literackiego z jakiego będzie korzystał. Jeśli chcemy napisać poprawne wypracowanie musimy sporządzić plan albo kospekt pracy, czyli sporządzić krótki zarys układu treści, którą chcemy przedstawić. - Wypowiedź pisemną powinna cechować jasność i zwięzłość. Praca zawierająca spójny, rzeczowy i logiczny wywód myślowy znajdzie największe uznanie u czytającego. - Twórca pracy powinien pamiętać, że wypowiedź językowa ma swoją specyfikę związaną z linearnym przekazem treści. Stąd wynika dla piszącego konieczność stosowania składniowych i leksykalnych wskaźników nawiązania. - Taka forma przekazywania swoich myśli przyda się przyszłemu studentowi. Współczesny człowiek musi umieć docierać do informacji i je obrabiać, musi umieć wypowiadać się językiem rzeczowym i logicznym, komunikować się ze światem zewnętrznym. - Piszący powinien wyrazić w pracy własne zdanie. Tematy wypracowań, a do takich zaliczamy również tematy maturalne wymagają od piszącego zaprezentowania indywidualnych poglądów. Dzięki temu prace są bardziej oryginalne i świadczą o dojrzałości intelektualnej autora. - Ważne jest, aby wypowiedź wyraźnie ukazywała emocjonalny stosunek autora do przedstawionych zagadnień, postaw moralnych bohaterów, wartości humanistycznych. Pożądane u piszącego będzie użycie w wypowiedzi powiedzeń, sentencji, zwrotów frazeologicznych indywidualizujących ekspresję stylu. - Umiejętnie wkomponowane w wypowiedź cytaty powinny potwierdzać nasze tezy oraz poglądy, korzystnie ożywią nasze wypracowanie. świadczyć będą także o znajomości tekstów i umiejętnym posługiwaniu się nimi. Każdą dużą wypowiedź pisemną zaczynamy od opracowania konspektu. Konspekt powinien zawierać:       I. Wstęp - wprowadzenie do tematu (unikamy w nim typowych not o autorach i epokach literackich, chyba że temat wymaga ich zdefiniowania i podania takich informacji).       II. Rozwinięcie - realizacja myśli przewodniej tematu poprzez odpowiedni dobór materiałów i argumentów, obejmuje: * Selekcjonowanie lektur. * Dobór zagadnień do analizy. * Przemyślane ich uszeregowanie. * Analiza tekstów. * Własne sądy. * Dostrzeganie związków między procesami i zjawiskami literackimi, umieszczanie utworów w szerszych kontekstach. * Wykorzystanie cytatów.       III. Zakończenie - podsumowanie, własne oceny, wnioski.