Słownik gwary Śląskiej
A
abcybilder - naklejka
abfal - błąd, śmieć
ablyger, ablyjger - sadzonka
abo - albo
Achim - Joachim, por. Chimek
achtlik - ósma część czegoś
afa - małpa, a. głupia mina * szczylać afy (robić miny)
Agnys, Agnysa - Agnieszka
aji - nawet, także, również
ajmer, ajmro - wiadro
ajncla - mieszkanko jednopokojowe, kawalerka
ajntopf - gęsta zupa, jako obiad jednodaniowy
akuratny - prawidłowy, taki jak trzeba
Alojz, Lojz - Alojzy
ała! - boli! (okrzyk z bólu), a. wariactwo (mieć ała) * Ty mosz ała na boloku.
Amerykon - Amerykanin
amolok - cukierek miętowy
Ana - Anna
ancug - ubranie, garnitur * ancug = galoty+westa+kabot
Angela - Aniela
anong (mieć) - być głupim * Ty mosz anong!
Antonik, Antoniczek - św. Antoni, figurka św. Antoniego
antryj - przedpokój * We antryju na bifyju stoi szolka...
anwajong - oblewanie nowego domu, mieszkania
anyżki - anyżowe ciasteczka
ańfachowy - zwyczajny, bylejaki, prostacki
apfelmus - mus jagłkowy
apluzyna, apluzina, apfelzina - pomarańcza
aptyka - apteka
aptykorz - aptekarz
arbaj, arbajancug - ubranie robocze
as - ktoś super, lepszy od innych * Ale mosz auto, tyś je as.
asić sie - chwalić się, pysznić się * Niy aś sie tak tymi szczewikami!
aska - dumna, zarozumiała dziewczyna, chwalipięta
aszynbecher - popielniczka
augustki - jabłka papierówki
ausgus - zlew * Łodcedź te zimnioki do ausgusa!
aże - że, aż
B
baba - żona, kobieta
babowka - babka drożdżowa, a. forma do pieczenia babki
babrać - brudzić
babrok - brudas
babskie scochy - szczaw
bachraty - pękaty, wybrzuszony
badki - kąpielówki * Czamu sie niy sebleczesz do badkow?
badnonć - zobaczyć, przypatrzeć się * Dadniuj tam yno co robiom te bajtle.
bajlaga - kanapka, klapsznita z czymś, plasterek sera lub kiełbasy między dwoma kromkami chleba
bajs - kęs, a. ugryzienie czegoś lub kogoś * Twoj pies mie bajsnoł w żić
bajsnyć - ugryźć, skosztować
bajtel, bajtlik - dziecko, chłopiec
bajukać - raczkować, chodzić na czworakach
bajzel - nieporządek, bałagan
bakać - pracować, a. palić papierosy * Alech sie dzisioj nabakoł!
bakpulwer - proszek do pieczenia
bal, bala - piłka * Pogromy sie w bal?
baliczek, balik - piłeczka
baloniok - wóz z gumowymi kołami, z oponami
bamoncić - mówić bez sensu, bredzić, kręcić się w głowie * Łod tyj pogody je żech dzisioj tako bamontno!
bamontny - oszołomiony, z zawrotem głowy
bana - kolej
banhof - stacja kolejowa, dworzec
bania - dynia
baniorz - kolejarz
banka - tramwaj
bas - brzuch
basok - brzuchacz, grubas, wielki brzuch
bauplac - budowisko, plac budowy
barches - słodka bułka
barzoła, barzoły, barzelisko, barzolisko, barziny, barziska - mokradła, bagno
beblać - mówić od rzeczy * Już sie zawrzij, bo yno beblosz a beblosz!
bebok - ktoś brzydki, ohyda
bele jaki - byle jaki
bele kaj - byle gdzie * Bele kaj nie byda robioł, yno na grubie abo na banie!
belek, balek - belka
belontać - mieszać, kiwać się, majdać, dyndać * Cosik mi sie belonce kole szłapów!
berać - opowiadać np. bajki
Bercik - zdrob. Hubert, Norbert, Robert...
beretka - beret
berga, bergowa. bergowka - kamień, bryła czegoś
bery - bajki * To bery i bojki a niy prowda!
beskursyjo - hultaj, cwaniak
beszong - nasyp kolejowy * Pasymy kozy na beszonku!
betlowac - chodzić po prośbie
betlyjka - stajenka betlejemska
bez - bez, a. przez * Idymy na przima bez pole.
bez lato - latem, podczas lata
bez połednie - w południe
bez zima - zimą, podczas zimy
bezma, bezmała, bezmałaś, bezma, bezmaji - ponoć, prawdopodobnie * Bezmała Bercik je chory?
bezto, bezto - z tego powody, dlatego, przez to
beztydziyń - w ciagu tygodnia * Na beztydziyń jymy yno żur a wodzionka!
Biczym po zadku! - tak wołano, gdy na wozie konnym usiadły bez pozwolenia dzieci, żeby się "karnąć".
bifyj - kredens
bigel, bigiel - wieszak na ubrania
biglonzko, biglołzko - żelazko
biglować - prasować
biglynbret - deska do prasowania
biksa, bikska - puszka, konserwa * Na wieczerzo łotworz tam jako biksa ze śledziami!
binda - bandaż
binder - krawat
biołko, biołtko, biołko - białko z jajka
bioły - biały
biydaszyby - podobne do studni dziury w ziemi, do wydobywania wegla "po amatorsku" z niskich pokładów, było karalne
biza - kant w spodniach
blacha - płyta kuchenna, wierzch pieca węglowego, na którym stawia się garnki podczas gotowania
blachowy, blaszanny - blaszany
blaszok - coś z blachy, np. pomieszczenie sklepowe o blaszanych ścianach
blank - zupełnie * Tyś chyba blank ogup!
blaza - odcisk, pęcherz, np. na ręce od roboty lub na nogach po długiej wędrówce
blindar - ślepa kliszka
blizablajfer - piorunochron
blukać, blakać - gadać bzdury
blyndować - oślepiać
blomwaza - wazon
błoznować - żartować
błozny - żarty, błaznowanie * np. robić kgoś za błozna (żartować z kogoś)
bocoń, bocóń, boczoń - bocian
bodnonć - ukłuć
bojtlik, bojtliczek - torebka
bok, boki - zasłona
bolawy - bolący
boliłoczka - kwiatki jaskry
bolok - miejsce bolące, siniak, wrzód
bombon - cukierek
bonclok - garnek, garnek gliniany
bonkawa - kawa, kawa naturalna
bonty - kolory
borajstwo - biedaczek, ktoś komu się współczuje * Borajstwo, piznołeś sie w gowa?
borok - nieborak, a. oferma
Boże pomogej! - Boże pomagaj! * To pozdrowienie dla napotkanego przy pracy, odpowiadało się: Dej Panie Boże!
bożo krowka - biedronka
bracik - brat
brateringi - śledzie opiekane
bratkartofle - smażone kartofle
bratruła, ruła - piekarnik
brauza - oranżada, napój musujący w butelce lub w proszku do rozcieńczenia
brecha - łom
brele, bryle - okulary
brelok, brelaty - okularnik, noszący okulary
breweryjo - awantura
briftasza - portfel
bronocić - rumienić się, zmienić kolor przy pieczeniu * Wejrzij do pieca czy sie już tyn kołocz po leku bronoci.
bronok - ktoś brązowy, "brązowy koń"
bronotny - brązowy
brusek - szlifierka, kamień do ostrzenia noży, kosy...
brusić - ostrzyć, szlifowć
brutfanka - garnek do pieczenia mięsa
bryja - gęsty kompot z gruszek, a. wigijna moczka
brynol - denaturat, a. alkoholik
brzidok - ktoś nieładny, niesympatyczny
brzim, brzym - modrzew
bubikopf - kok
buczeć - gderać, marudzić
buda - szkoła, a. bramka na boisku, a. kram, stoisko na targu lub na odpuście
budziorz - bramkarz, a.sprzedawca w budzie
buks - mały drać, sympatyczny urwis
bulić - burzyć, niszczyć, a. płacić
bulkać - bulgotać, a. mówić za dużo lub niewyraźnie
bulknonć coś - palnąć głupstwo, odburknąć
bulknonć sie - utopić się, topić się
buła - guz, opuchlizna
butlować - hałasować
być w doma - zrozumieć
byfyj, bifyj - kredens
bymbyn - bęben, a. chłopczyk
byrkać - odbijać po jedzeniu
byrna - żarówka
byszta - szczotka
bysztek - sztućce
C
cangi - obcęgi
canpasta - pasta do zębów
capnąć - złapać
cedzitko - sitko
cera - córka * Waszij cerze to już cheba łozimnoście?
cerziczka - córeczka
cesta - droga
chachnyć sie - pomylić się, uderzyć się * Alech sie chachnoł!
chacharstwo - łobuzeria, draństwo
chachor - łobuz
chacka - chusta do noszenia dziecka, nosidełko (matka lub babcia przywązywała chustą dziecko do siebie) * Dej synka, wezna go do chacki!
chaderlok, szmaciorz - skupujący stare szmaty, butelki, złom (w zamian dawał pieniądze, cukierki, garnki...)
chadra - szmata
cham - skąpiec
chamić sie - skąpić
chamliwy - skąpy
chamster - chomik
charboły - stare buty
chark - "ciężka" ślina
charkać, chorkać - ciężko spluwać * Charkosz jak stary chop!
charlać, chyrlać - kaszleć * Ty yno chyrlosz a churlosz, czamu sie niy lyczysz?
charnonć - ugryźć
chasie - popiół
chasiok - śmietnik
chawerfloki - płatki owsiane
chazuka, hazuczka - koszulka, sukieneczka dla dziecka
chichrać - śmiać się
chichry - śmiechy
Chimek -Joachim
chlasnonć - uderzyć * Chlast go w pysk!
chlyw - chlew
chłabinka - patyczek, gałązka, pręcik
chodzić po fechcie - żebrać
chop - mąż, mężczyzna
chopionka - kobieta ubrana po chłopsku, w śląskim stroju ludowym (chłopskim)
Chowcie sie! - bądźcie zdrowi, do widzenia
chrobok - robak
chuderlok - nieborak, biedactwo
chybło - zabrakło
chycić - wziąć, złapać, rozpocząć * Chytomy sie za ta robota!
chyrczeć - chrapać
chyrtoń - gardło, przełyk, krtań
ciaciany - ładny
ciamble - wróble
ciaplyta, ciapulyta - błoto
ciarach - brudas
cicik - coś puszystego, miękki kłębuszek czegoś np. mlecz-dmuchawiec
ciciuś - kotek, zdrobniale o kimś
cielepa - gapa, nieudacznik
ciepać - rzucać * Ciepnij bala!
ciepać sie - podskakiwać, buntować się, nie zgadzać się * Co sie ciepiesz smarkoczu!
ciepać - rzucać
cig, cig, ciga... - wołanie na kozę
Cila, Cyja - Cecylia
cilip - wróbel, a. jakiś ptak
cima, ćma - ciemno
ciompa - katar, wycieki z nosa
ciompel - wróbel
ciong - odejdź stąd, idź już
ciongnie - wieje * Zawiyrej te dźwiyrza bo ciongnie po nogach!
ciorać sie - brudzić się
ciotka - ciocia
cip, cip, cip... - wołanie na kury
cipa, cipka, cipeczka - kura, kurka
ciś! - idź!
ciść coś - cisnąć, pchać np. wózek z węglem
ciść kaj - iść gdzieś * Kaj ciśniesz, do roboty?
ciućmok - niedorajda
ciul, ciulik - "siusiok", a.dureń, oferma (wulgarnie)
ciulnonć się - uderzyć się, pomylić się
ciupać - rąbać * Uciupej tam drzewa bo chca łogiyń słożyć!
ciupnyć się - zamienić się * Ciupnyć sie brifmarkami!
ciyngiym - za jednym razem, ciągle
ckliwić sie - tęsknić
cmyntorz, smyntorz - cmentarz
cni mi sie - tęskni mi się
coby - żeby
colsztok - miara (do składania)
cołki - cały, całkowity, zupełny * Cołki dziyń yno robota a robota!
cosik - coś
cornuch - brudas
cuda krowskie! - co to za dziwadło! * Co tyż za cuda krowskie w tym szynku pokazujom, że wszystkie chopy dycki tam łażom?
cudować - wydziwiać
cufal - przypadek
cufalym - przez przypadek
cug - pociąg, a. przeciąg, ciąg w kominie * Niy ma dzisioj cugu i sie w piecu niy poli.
cwaja, cwajka - dwója (dawniej najgorsza ocena w szkole)
cwek - pinezka
cwerg - krasnoludek, coś małego
cwibak - sucharki
cwinga - klamra
cwist - wełna, przędza, włóczka do cerowania * Słabe to jak cwist!
cwiter, cwiterek - sweter
cycek, cycki - pierś, piersi
cyckać - ssać, mieć w ustach cukierka * Co tam w gymbie cyckosz, szkloka?
cycyhalter - biustonosz
cyferblat - tarcza zegarowa, a. twarz
cyganić - kłamać * Niy cygoń, godej prowda!
cygaństwo - kłamstwo
cygarety - papierosy
cygon - kłamczuch, Cygan
cyja - akordeon
cysorz - cesarz
czakać - czekać
czamu, czymu - dlaczego
czechmon - diabeł, czart
czelodka - grupa kolegów
czeski, ceski - 10 groszy
cześnia - czereśnia
czopka, copka - czapka
czorne kluski - "kluski śląskie" zwane też "tartymi"
czorny, corny - czarny, brudny * Ty pieroński czorny dioble!
czosać - czesać
czwortek, szczwortek, sztwortek - czwartek
czynsto - czę
D
dać dzióba, dać dzióbka - pocałować
dać kusku - pocałować
dać pozdrowić - Ciotka wos dała pozdrowić.
dać pozor - uważać
dałerwele - loki po trwałej ondulacji
damboki, dymboki - głęboki
damulka - strojnisia
danga, dynga - tęcza
darymnie - daremnie
darymny futer - nie potrzebnie, na próżno, ktoś daremny
deka, deczka - koc, narzuta, a. sufit
dekel, dekiel - wieko, pokrywa, a. rozum * Coś ci pizło na dekel! (zwariowałeś)
deklik - wieczko, pokrywka
dekować - zakrywać coś, chować się, kryć, a. robić dach
delówka, dylówka - podłoga
diasek - diabeł * Do diaska!
dinks - takie coś, słowo joker, zastępuje wiele rzeczowników * W maszynie zepsuł mi sie taki dinks.
dioboł - diabeł
diosecki - diabelski
diosek, diosi - diabeł, diabli
do kupy - wspólnie, razem
do siela - do tereaz
dochtor - doktor, lekarz
dociepnyć - dorzucić * Dociepnij wonglo do pieca!
dociyrny - dociekliwy * Niy być taki dociyrny!
doczkej - poczekaj, uważaj sobie, zaraz ci pokażę * Doczkej, doczkej, zaro cie chyca!
dołza - gniazdko elektryczne
dombek - chryzantema
Dorka - Dorota
dorta - tort
dować - dawać * Niy dowej psu wosztu!
dować pozor - uważać, polnować się * Dej sie pozor na tego synka!
drabiniok - drabiniasty wóz
drach - latawiec
drajfus - szewskie kopyto
dran - moja kolej * Teroski jo przida dran!
drap, drapko - szybko
drobnioki - drobniaki
droźnić sie - napastować, denerwować * Niy droźnij sie z moim psym!
drynda - stary pojazd
drzistać - puszczać bąki, a. przewracać się
drzizga - drzazga
dubel - narzuta męska
dudlik - kok
du dom - do domu * Ida du dom!
dugi, dugszy - długi, dłuższy
duldać - pić * Wyduldołeś cołko flaszka?
durch - ciągle
durchfal - rozwolnienie
durknefel - zatrzask
dycki - zawsze
dyć - przecież, właśnie
dylówka - podłoga
dzbonek, dzboneczek - dzbanek, dzbanuszek
działać - robić masło
dziecka - dzieci * Co te dziecka tak niyskoro idom spać?
Dzieciontko - podarunek pod choinkę
dziedzina - wieś, osada, włąsne gospodarstwo
dziepiyro, dziepro - dopiero
dzierżeć -- trzymać
dziołcha - dziewczyna
dziołszka - dziewczynka
dzióbek, dzióbeczek - pocałunek * Dej dzióbka!
dzisio, dzisioj - dzisiaj
dzisiok - dzisiaj
dziubnonć - skosztować, dziubnąć
dziwać, dziwować sie - patrzeć, zachwycać się * Dziwej sie yno!
dziwoczyć - wariować, a. poganiać, popędzać
dziwoki - dziwny, a. dziki
dziycia - dziecko, dzidziuś
dziyndzioł, dziendzioł - dzięcioł
dziynnie - codziennie
dźwiyrza, dźwiyrze - drzwi * Klupnij we dźwiyrza!
E
Ecik - Edek, Edzio
elefant - słoń
elektrykorz - elektryk
elemyntorz - elementarz
eli, eźli, jeźli - czy, albo, o ile, jeżeli
eliby - gdyby, jeśliby
elwer - bezrobotny, a. rzut karny (piłka nożna)
erlyjz - zamawiam, zaklepywanka podczas zabawy
erbnyć - dostać coś, zrozumieć coś, odziedziczyć
Erna - Ernestyna
erplich - spadek, coś po kimś * erplich po ciotce
eszcze - jeszcze
Ewangelio - Ewangelia
F
faber - kwiat bławatek
faca - policzek, uderzenie w policzek
fach - zawód
fachman, fachmon - fachowiec
fajer - święto, dzień wolny od pracy
fajfka - fajka
fajnie, fajniście - ładnie
fajnidło - elegancik, ktoś dbający o siebie
fajniontko - por. fajnidło
fajnisty - ładny, bardzo ładny
fajny, fajnisty - ładny
fajrant - koniec roboty, wolne * Fajrant na dzisioj!
fakla - pochodnia
faltenrok, faltynrok - spódnica z fałdami
falta, falt - fałda
familijo - rodzina
familok - dom wielorodzinny, przedwojenny "blok mieszkalny"
fana, fanka - chorągiew, chorągiewka
fandzola - fasola
fandzolić - mówić od rzeczy
fara - probostwo
farbiczki - kwiaty chabry
farbić - farbować
faron - drań, por. pieron
farona kandego - przekleństwo
faronić - przeklinać
farorz, farorzyczek - proboszcz, ksiądz
farski - proboszczowski
fazan - bażant
fechta - żebranina
fedra - sprężyna
fedrować - kopać węgiel, a. dyskutować
ferszter, feszter - leśniczy
fest - mocno, bardzo, a. święto, uroczystość
fet - tłuszcz, smalec * Zjysz sznita z fetym?
festelny - silny
fiber - gorączka, drgawka
fibermas - termometr
fifrać - brudzić się
fifrok - brudas, a. ubrodzona twarz
filok, filer - wieczne pióro, coś do pisania
flance - sadzonki roślin
flaps - zupa regeneracyjna, np. dawana na kopalni
flaszka - butelka
flek - plama * Mosz na jakli tusty flek!
flekować - łatać dziury w butach, przybijać podeszwy
flider - bez, krzak bzu (roślina)
fliger - samolot
flinta - strzelba, karabin
floster, flojster - plaster * Musza sie boloka na gymbie zaflostrować!
fojercojg - zapalniczka
fojera, fojerka - ognisko
fojerman - strażak
fol - pełno * Nalyjcie mi fol bynzyny!
fons - wąs
font - jednostka wagi równa 0,5 kg
fort - gdzieś tam, daleko * Francka niy ma, pojechoł fort!
forant - zapas * Mom zaforantowany miech cukru!
forhang - zasłona
fora - wóz
formon - woźnica * "Formońskie" komendy dlo konia: wio (ruszaj), prr (stój), heta (w prawo), cichi (w lewo), curik (do tyłu).
forskać - pluć, parskać, kichać
forsztelować - wyobrażać
Francik - Franek
Francka - Franciszka
frela, frelka - dziewczyna, dziewczynka * Z Agnysy je rychtig gryfno frelka!
Frida - Elfryda
Fridek - Fryderyk
frop, fróp - korek * Niy chce wylyźć z flaszki frop!
fto - kto
fuczeć - sapać, dyszeć, ciężko oddychać, a. mieć pretensje * Czamu sie fukosz!
fuknąć - skoczyć
fulać - zmyślać, opowiadać bzdury * Fulosz bele co!
funt - pół kilograma
furgać - fruwać, latać
fus - noga
fusbal - piłka nożna
fusiska - wąsiska, wąsy
fuslapy - onuce
futer - pokarm dla zwierząt * Gołymbiorz kupioł łoziym kila futru!
futerbach - flanela
futermylok - piernik odpustowy
futra - futryna
futrować - karmić zwierzęta * Nafutrowołeś kroliki?
fuzekla - skarpeta * Na sznorze szuszom sie fuzekle!
fyjderbal - przyjęcie w ostatni dzień szkubania pierza
fyrlać - mieszać
fyrlok, fyrloczka - mątew, przyrząd do mieszania
fyrzichy - brzoskwinie
G
Gabi - Gabrysia
gadzina - zwierzyna domowa, a. drób
galan - zalotnik
galancić sie - zalecać się, kochać się
galanty - elegancki
galert - galaretka
galoty, galotki - spodnie, ciepłe damskie majtki
galować sie - wystroić się
gańba - wstyd * To bydzie gańba na cołko wieś!
gardiny, gardinki - firany, firanki
gardinsztanga - karnisz
garniec - duży garnek
garus - bałagan * Ale tu momy garus!
garusić - bałaganić * Aleś tu chopie nagarusioł!
gazok - piłka do tenisa ziemnego
gdowa. gdowiec - wdowa, wdowiec
geburstak, gyburstak - urodziny
geltag - wypłata * Czamyś cołkki geltag przepioł?
geltasza - portfel
gelynder - poręcz * Zefek sjyżdżo po gelyndrze!
gerować - fermentować
gibać sie - śpieszyć się
gibej sie, gibnij sie - pospiesz się
gibki, gibko, gibkie - szybki, szybka, szybkie
gibko - prędko, szybko * Leć tam, a gibko!
gichnonć - uderzyć, chlusnąć
gik - dwukółka, bryczka z dwoma kołami i dyszlami
gipsdeka - sufit
giskana - polewaczka
gitra - krata, okratowanie
gizd - drań, łobuz * Ciś ty pieroński giździe!
gizdula - przezwisko wobec kobiety
glaca - łysina
glacaty - łysy * Taki mody a już glacaty!
glacoń - łysy
glajcha - zakończenie pewnego etapu robót
glajzy - szyny
glanc - wysoki połysk * Wypucuj to na glanc!
glancować - polerować, czyścić, ubierac się odświętnie
glashaus - szklarnia
glaska - szklanka
glazyjki - rękawiczki (skórzane) * Patrz jak sie asi w nowych glazyjkach!
gliniok - glinianka
gładko - ślisko
gnojok - obornik, miejsce na obornik, gnój * Łażom kury po gnojoku i maszkecom!
gnot - kość
gnotek - pniak do rąbania mięsa u rzeźnika
godać - mówić * Niy godej tela!
godka - mowa * Niy moga suchać tyj gupij godki!
Gody, Godni świynta - Boże Narodzenie
goik - choinka, a. drzewko wielkanocne
gojny - gajowy, leśniczy
golacz - fryzjer męski * Idź do golacza, niych ci te szkuty łobszcziże!
gołymbiorz - hodowca gołębi * Dobry gołymbiorz potrafi odróżnić następujące gołębie: polnioki, młodzioki, briwy, rołty, sztajfy, sztrasery, siwki, wyczoki, fale, kurzoki, wyczoki, szymle, kapszoki i piyrzoki.
gonsiony - gąsienice, robaki
goń - polowanie
gora - strych, poddasze * Stare szczewiki winiyś na gora, jeszcze sie przidajom!
goreć - palić się * Wejrzij do żeleźnioka czy jeszcze gore!
gorek - garnek
gorczek - garnuszek * Nańcie gorczek bonkawy!
gorki - gorący
gorko - gorąco
gorol - nie ślązak * Ale z ciebie gorol! * Gorol, a jaki porzondny!
gorolka - nie ślązaczka, a. góralka sprzedająca po domach drewniane zabawki, fyrloki, warzechy itp.
Gorolowice - jakaś tam miejscowość poza śląskiem * Ciś tam do tych swoich Gorolowic!
goroncznik - termometr
gorszyć sie - gniewać się
gorść - garść
gorzoła, gorzołka - wódka
gowiedź - ptactwo domowe
graczki - zabawki, zabawa * Z graczkow przidom płaczki!
grajfka - zręczność, umiejętność robienia czegoś * Łona mo do kwiotkow grajfka!
grajfnie - zręcznie
gris, grisek - grysik
grodza - przegroda w piwnicy np. na kartofle
gruba - kopalnia * Moj chop robi na grubie!
gryfcok, gryfniok - elegant
gryfny - ładny
Gryjta, Gryjtka - Małgosia
grziwka - grzywka
gulik - kanał sciekowy, kratka ściekowa, wlew do kanalizacji
gumin - guma * Szukom gumina na szlojder!
guminiok - gumowa piłka * Wloz mi chrobok do guminioka!
guminknypel - gumowa policyjna pałka
gupi - głupi
gupielok - głupek * Dyć to same gupieloki!
gupoty - głupowt, bzdury
guptaś - głupek * Niy kamrać sie z tym guptasiym!
gusiok - prosiak
Gustla - Augusta
Gustlik - August
gybis, gyjbis - sztuczna szczęka * Czymuście dzisioj bez gybisa!
gymba - usta, twarz
gynsi pympek - stokrotka
gypechalter - bagażnik rowerowy
gypel - kierat
gyrcnyć - czknąć
gyrglas, gerglas - szklana wężownica, urządzenie potrzebne do robienia wina
gyry - nogi
gywera - karabin
gywinta - odważniki
gzuć - szebko lecieć, jechać * Czamu gzujesz tak na kole ?
H
hab - kradzież * Ida na hab!
habić - kraść * Nahabiołech trocha cześni!
haderlok - zbieracz szmat
hadra, chadra - szmata
haja - awantura * Ale bydzie w doma haja!
hajcować, podhajcować - palić w piecu, rozpalać ogień * Nahajcuj w piecu!
hajer - pracownik fizyczny, górnik * Wiluś robi za hajera!
halba, halbka - pół litra (wódki)
halbdeker - powóz częściowo zakryty dachem
halter - sprzączka, zapinka
hałskyjza - ser domowy z kminkiem * Hałskyjza nojlepij niy wynio!
handszuły - rękawice robocze
hankejsi - dawniej, kiedyś
hantuch - ręcznik
hań, haj, hanej - tam
haratać - drapać, kaleczyć * Poharatoł sie na płocie!
harboły - ciężkie buty
hareszt - areszt, więzienie
harynki - śledzie
hasi, hasie - popiół * Zimom posuj śniyg hasiym!
hasiok - śmietnik * Za hasiokiym rosnom kwiotki!
haszpa - agrafka * Haszpa sie przido jak z galot knefel straca!
haszpka - mała agrafka
hawiernia - kopalnia
haziel, haźlik - ubikacja * Cysorz do haźla piechty chodzi!
hazok - zając
hebama, hyjbama - położna
hebel - strug
heft - zeszyt
heftnonć - zafastrygować coś, wstępnie złączyć lub pospawać
heklować - szydełkować * Starka piyknie heklowali!
hercklekoty - trwoga, szybsze bicie serca, choroba serca
hercowa - wielka łopata (w kształcie serca) * Hercowom to sie nabakosz!
Hilda - Hildegarda
hledani - szukanie
hned, hneda - szybko, w niedługim czasie, wkrótce * Wiosna hned!
hoczyk, hok - hak, pogrzebacz do pieca
hoł ruk - hej hop! np. przy podniesieniu czegoś ciężkiego
hołda - hałda
hołdziorze - zbieracze węgla na hałdach
hołzy - spodnie
hołzyntregi - szelki * Zrobia se szlojder z hołzyntregi!
hruby - gruby
hufnol, hufnygel - gwóźdź do przybijania podkowy do końskiego kopyta.
hut, hutek, hucik - kapelusz, kapelusik * Gryfny mo ta dziołszka hutek!
hyc - upał, skwar * Hyc dzisioj momy pieronowy!
Hyjdla - Jadzia
hyndyczka - indyczka
hyndyk - indyk
hyngel, hyngiel - uchwyt * Hyngel z taszy mom popsuty!
hyrlać - kaszleć
I
idzie to zrobić - można to zrobić
Ignac - Ignacy
inakszy - inny * Łoni maja inakszo chałpa!
indianer - indianer
inkszy - inny
interesantny - interesujący
ino - tylko
ipi - brak piatej klepki * Ty mosz ipi!
ipta - głupek, oferma
istny - prawdziwy * Z ciebie je istny gupielok!
isto - naprawdę
iść pod paża - iść z kimś "pod rękę"
Italok - Włoch * Italoki to kiepskie wojoki!
izba, izbedka - pokój * Dziecka, niy garusić w izbie!
izdebka - pokoik
iże - że
J
ja - tak * Ja, ja, a my ci godali...!
jabczok - mus jabłkowy, a. ciasto z jabłkami, wino owocowe
jadymy - jedziemy * Latoś jadymy do Niymiec!
jagódki - porzeczki * Te jagodki to kwasiory!
jajco - jajko * Zrobiymi sie smażonka z cołkij tytki jajec!
jakla, jakelka - górna część ubrania "chłopskiego" kobiety, bluza, żakiet * Łobklykłach se za ciepło jakla!
jako - jak * Jako tam stoi napisane?
jargać sie - denerwować, złościć się
jedla, jedła - jodła
jednym ciyngiey - non stop, bez przerwy
jedwob, jydwob, hedwob - jedwab
jedzok - mający apetyt * Dziwej sie, jaki tyn jedzok mo wielgi basior!
jegelniczka, jegielniczka - poduszeczka na igły * Niy siednij sie na jegelniczka!
jeli - czy, czyżby
jeglorz - krawiec
jegła - igła * Kajżech dała se te jegły!
jegliczki - druty do sztrykowania (por.) * Te jegliczki som na zoki!
jerona, jeronie - przekleństwo * Jeronie, dej mi pokoj!
jezder, jezderkusie!, jezderyjo! - o jej!, o Boże!
Jezusie, Maryjo świynto! - o Boże!, zawołanie wystraszonej osoby
jo - ja * Jo sie nazywom Jorguś!
jodło, jołdło - jedzenie
Jorg, Jorguś - Jerzyk
jscać - siusiać, oddawać mocz * Dej pozor, bo najscosz na deska!
juzaś - znowu, znów * Juzaś leci dyszcz!
jużyna - podwieczorek
jyndyk - indyk
K
kabociorz - człowiek fałszywy
kabot - marynarka
kachla - kafla, płytka ceramiczna
kachlok - piec kaflowy
kaczok - bajoro, stawek
kaczyca - żelazny piec, por. żeleźniok
kadubek - budka lęgowa dla ptaków, karmnik
kadzić - smrodzić
kaj - gdzie
kaj jaki - jakikolwiek
kaj tam - gdzie tam, ależ skąd * Kaj tam, przeca koza niy jy papioru!
kajniykaj - gdzieniegdzie
kajsik - gdzieś
kajś - gdzieś
kaj yno - gdziekolwiek * Kaj yno wleziesz, tam gupie godosz!
kajindzij - gdzie indziej
kakałszal - napój z łuski kakaowej
kalfas - pojemnik do mieszania zaprawy cementowej
kalny - mętny
kamela - wielbłąd * Kamela mo dwa pukle!
kamelki - rumianek
kamerlik - komórka, małe pomieszczenie
kamracić sie - przyjaźnić się * Niy kamrać sie z tym pieronym!
kamrat - kolega
kamratny - przyjacielski
kamynie - kamienie
kana, kanka - pojemnik na mleko
kapa, kapka - nakrycie czegoś (np. łóżka), końcówka czegoś (np. buta)
kapka - kropla, a. trochę czegoś
kapelka - mała czapka, kapelusik * Nasz piskup mo fajno kapelka!
kapelonek - wikary, młody ksiądz * Do naszyj wsi przyszoł mody, szwarny kapelonek!
kapistrant - ministrant
kapka - krolepla, odrobina
kapnonć sie - zrozumieć, zorientować się * Łona sie chyna nigdy niy kapnie!
kapołka, kapałka - serwatka * Łod kapołki biere mi sie na żiganie!
kapsa, kabza - kieszeń * Wyciong te rynce z kapsy!
kapuca - kaptur
kara - taczka * W karze mom piosek i kamynie!
karasol, karasola - karuzela * Zwyrtnymy sie na karasolu?
karasolnik - osoba obsługująca karuzelę
karbidka - lampa karbidowa (stosowana na kopalniach)
Karlik - Karolek
karlus - chłopak, młodzieniec, kawaler * Łod kogoś ty je, karlus? (Czyim jesteś synem chłopczyku?)
karminadla, karminadel, karbinadel - kotlet mielony, klops * Dzisioj na łobiod karminadle!
karnonć sie - przejechać się (np. na rowerze) * Dej sie karnonć na kole!
kartofel - ziemniak
kartoflonka - zupa ziemniaczana
kastlik - pudełko, skrzynka
kastrol - duży garnek z żeliwa
katelmus, katyjmus - katechizm
kecka - spódnica * Kożdo kecka mu sie podobo!
kedy - kiedy
kejnedy - innym razem * Pogodomy ło tym kejnedy!
kelnia - chochla, a. kielnia, narzędzie murarskie
kerhow - cmentarz * Kożdy z nos trefi na kerhow!
kery, kiery - który
keta - łańcuch (od roweru), a. korale, ozdobny łańcuszek * Sleciała mi keta w kole!
kibel, kiblik - wiadro
kichol - nos
kidać - poplamić, polac się (np. zupą) * Niy kidej sie żurym!
kieby, keby - jakby, gdyby
kiecka, kecka - spódnica
kiej, kiejś - kiedy
kiela - ile, wiele
kielnia - chochla, a. narzędzie murarskie
kiełzać, kiołzać - ślizgać się * Pokiołzomy sie na kiołzawce?
kiełzawka, kiołzawka - ślizgawka
kiepkować -główkować (np. piłką)
kierchof - cmentarz
kilać - łaskotać * Niy kilej mie po sie pojscom!
kimnonć sie - zdrzemnąć, przespać się
kindermyjdla - opiekunka do dzieci
kipa - niedopałek papierosa
kiper - auto wywrotka
kipnąć - przechylić się, a. umrzeć
kipować - wywracać, strząsać popiół z papierosa
kista - skrzynka * W kiście piwa je 20 flaszek!
kiszka - kwaśne mleko * Kartofle z kiszkom jemy dycki w piontek!
kita, kitka - udko np. od kurczaka
kiwnyć sie - pomylić się, zmylić
klachać - plotkować
klachanie - plotkowanie
klachula - plotkara
klachy - plotki * Zaś Ana idzie do nos na klachy!
klajd - suknia
klamor - coś niepotrzebnego, stary grat * Wyciepnij te stare klamory!
klapaczka - packa na muchy * Zaś mi dziecka wziyny klapaczka!
klapka - łapka na myszy
klapsznita - podwójna kromka chleba * Styknom ci dwie klapsznity?
klawiyr - pianino * Zagrej "sto lot" na klawiyrze.
klekotać - uderzać, kołatać
klekotka - kołatka
klipa - oferma, a. zabawa dziecięca
kloper - trzepaczka * Jak wezna kloper to dostaniesz po żici!
klopsztanga - trzepak * Złaś synek z tyj klopsztangi!
klosztor - klasztor
klosztorno panna - zakonnica
kloszczonka - woda po kluskach * Zaniyś ta kloszczonka wieprzkowi!
klotka - klatka * Staroszek robi klotki na kroliki!
kluczka - korba np. do studni
kludzić - prowadzić, przeprowadzać się * Przekludza sie na familoki!
kluk - chłopiec
klupać - pukać, trzepać, uderzać
klyty - rozmowy
kłaki - buraki pastewne, krokiew
kłobuk - nakrycie głowy, kapelusz
kminić - oszukiwać, kłamać
knefel, kneflik - guzik, guziczek, a. osoba małego wzrostu, grubasek * Urwoł sie z szaketa knefel!
knif - sztuczka * Naucz mie tego knifa!
knipsaparat - aparat fotograficzny
knipsować - fotografować
knobloszka - parówka
knut - odchody, stolec
kocher - kuchenka elektryczna
kocik - mały kotek
kodka, kłodka - kłódka
kofer - skrzynia, walizka
kokot - kogut
kokotek, kokocik - kogucik, a. kran
kole - przy, koło * Kole chałpy mom zogrodka!
kolity - kolisty
kolybać się - kołysać się
kolybka - kołyska
kolyndniki - kolędnicy
koło - rower * Jeździsz na kole bez czimania?
kołocz - ciasto drożdżowe * Co to za niydziela bez kołocza!
kołoczek, kołoczyk - drożdżówka
kołorz, kolorz - kołodziej
komora, kumora - spiżarka * Niy wyrobiej bo cie zawrza w komorze!
konkastla - węglarka, pojemnik na węgiel przy piecu
konsek - kawałek * Ani konsek zisty niy łostało?
kopalnioki - czarne cukierki
kopidoł - grabarz
kopla - klamra od pasa, sprzączka
kopocz, kopoczyk - kopaczka, motyka
kopruch - komar * Ale kopruchy żerom!
kopyrtka - fikołka, koziołek, przewrót gimnastyczny
kopyrtnyć - zrobić fikołka
korba - ktoś pomysłowy
korflasza - naczynie do fermentacji wina
kormik - wieprzek, tucznik
kosok - sierp * Niynabruszonym kosokiym wiela niy nabrusisz!
koziczka - kózka
kracpuc - rodzaj tynku zewnętrznego na domach
kradziok - złodziej
kragiel, kraglik - kołnierz * Mosz niybiglowany kragel!
kraiczek - kromka chleba, kawałek * Lubia zjodać kraiczki z chleba!
krajzyga - piła tarczowa
kranckuch - babka, ciasto drożdżowe, z posypką
krasikoń - koniczyna
krauski - falbanki * Galotki z krauskami. (Majtki z falbankami)
krauza, krauzka - słoik, słoiczek * CIotka zawarzyła sto krauzow na zima!
krepel - pączek * Kołoczki som lepsze łod krepli!
kroć - kroić
kromflek - obcas * Niy uważom szczewikow na wysokim kromfleku!
kronlojter - żyrandol, klosz na lampę
kropka - kropla
kroszonka - pisanka
króliczok - klatka na króliki
króliczorz - hodowca królików
krupnioki - kaszanka * Narobiymy fol krupniokow!
krupy - kasza
krupy pogańskie - kasza gryczana
kryka, kryczka - laska, laseczka
kryklać - mazać, gryzmolić * Niy kryklej tak w tym hefcie!
krze - wielkie krzaki
krzest - chrzest
krzok - krzak
krzikopa - rów * Wpod łożyrok do krzikopy
krzipce - skrzypce
krzipopa - rów
ksiynżoszek - ksiądz
kucać - kaszleć * Bez czopki łazisz a potym kucosz a kucosz!
kudły - włosy, sierść * Jak cie chyca, to ci te kudły wyszkubia!
kukać - zaglądać * Kuknij do komory, eli tam jeszcze je kołocz?
kukawka, kukowka - kukułka
kulać - toczyć, formować kulki, walcować
kulok - okrągły klocek
kuloryba - kalarepa
kunsztiki - sztuczki, coć rewelacyjnego
kumin - komin
kuminiorz - kominiarz
kupa - dużo * Nawalyło kupa śniega!
kupny - kupiony * Kupny kołocz je ańfachowy!
kupowane - pełne
kurzić - palić papierosy, kurzyć
kurzik - kurka, kurczak * Kupiyłach sie na torgu łoziym kurzikow!
kurzok - palacz papierosów
kusik - buziak, całusek
kwarytka - ćwiartka
kwasiory - coś kwaśnego * Te jabka to istne kwasiory!
kwaśno kapusta - szczaw
kwiść - kwitnąć
kwolić sie - chwalić się
kyjza - ser (nie twaróg)
L
labiydzić - narzekać, skarżyć się
lacie, laćki, lacze - pantofle domowe
laclik - ślimak
laga - gruby kij
lajbik - biustonosz
lajera, lajerka - katarynka * Tu mie szczyko, tam mie żgo, w żici mi lajerka gro! (powiedzonko)
lajerman - kataryniarz
lajsta - listwa
lak - farba, a. cerata
lakować - malować, lakierować
lakowany - malowany, lakierowany
lamyncić - narzekać, skarżyć się
lałfka - oczko w po nczosze
lańcuch - łańcuch
larmo - hałas, awantura * W tym larmie idzie łogupnonć!
larmować - hałasować
latosi - tegoroczny * Latosi jabka som słodke.
latoś - w tym roku * Latoś fajnie w zogrodzie poschodziyło!
latowy - letni
lauba - altana, zadaszenie, ganek przy domu
laufbryka - bryczka, powóz
lazaret, lazaryt - szpital
leber - drań, obibok
lebioda - człowiek chorowity, leniwy
lebo - lub, albo
lecyj, lekcyj, lekcy - lżej
lecyjak, lecyjako - byle jak, niedbale
legitka - legitymacja
legnyć sie - położyć się
leko, letko, lechko - lekko, łatwo
leluja - lilia, a. dziwak
lelyń - jeleń
leżanka - tapczan
libsta - narzeczona * Libsta z kawalerym, pod jednym numerym! (powiedzonko)
lica, licka, liczki - policzki
lilowy - fioletowy
listonorka - listonoszka
liznonć - przewrócić się, upaść * Aleś liznoł ynta!
lizok - lizak * Lizok zmazany łod piosku je yno do wyciepanio!
lojfer - dywan, chodnik, a. rychliwe dziecko
Lojzik - Alojzy
lomp - drań * Ty pieroński lompie, doczkej no...!
lompy - stare graty, niepotrzebne rzeczy
lotać - biegać, fruwać * Ty sie dziołszko nalotosz po tym placu!
luft - powietrze
luftplompa - pompka rowerowa, sprężarka
luftbiksa - klarabin-wiatrówka
luftować - wietrzyć
lukać - spoglądać * Luknij na ta dziołcha!
lukaty - z kręconymi włosami * Ale mocie ta cera lukato!
lulać - siusiać
lulok - "siusiok"
lyberka - wątrobianka
lygać - kłaść się spać * Trza rzykać i lygać!
lyjberwoszt - wątrobianka, pasztet
Lyjna - Helena
lyjty - lanie, bicie * Szykuj sie Ziguś na lyjty!
lyki - leki
lykorz - lekarz
lynga - długa bułka, bułka francuska
lynsztanga, lungsztanga - kierownica od roweru
lyski - leszczyna, orzech laskowy
lyże - łóżko, coś na czym się leży
P
pachoł - smarkacz, wyrostek * Taki pachoł a jeszcze sie zejscoł!
padać - mówić, powiadać * Padom ci, bydzie łostro zima!
paje - baczki, pejsy
paket - paczka * Mamo, listonorka paket łod ciotki z Niymiec prziniosła!
pakynchalter - bagażnik np. w rowerze
pampoń - wieśniak
pana - guma, dziura w oponie
Paniynka - Matka Boka
paniynka - biedronka
pantofle - drewniaki, do chodzenia po placu i zogrodzie, robione najczęściej z topolowego drewna.
papiok - gwóźdź do papy z szeroką główką
papiorzany - papierowy
paplaty - gadatliwy, a. pucołowaty
paple - lica, policzki
paplok - gaduła, a. twarz
papnygle - gwoździe do papy
paprać, popaprany - brudzić, ubrudzony
papyndekel - tektura
parfin - perfum
parfineryjo - perfumeria
paryzol - parasol * Paryzol sie przido, na dyszcz abo dziecka po żici wyszczylać!
parzok - pomieszczenie, kocioł do parzenia karmy dla zwierząt (np. ziemniaków)
pasiaty - pasiasty
pasionek - pastwisko
paskuda - szkodnik, niszczyciel
pastuszki - klędnicy
patrony - kapiszony, naboje do odpustowego pistoletu
patrz sie stracić - zmykaj, zejdź mi z oczu
pazury - palce, ręce * Pokoż te niymyte pazury.
Paulek - Paweł
pecynek - bochenek chleba
pedzieć - powiedzieć
petronelka - lampa naftowa
piechty - pieszo, po nogach * Piechty sie zońda do sklepu i kupia cygarety.
pieczki, pieczorki - suszone owoce
piedronie - przekleństwo
piegaty - piegowaty
piekarok - piekarnik w piecu
pierdoła - gaduła, nudziarz
pieron - piorun, przekleństwo
pieronie - do pioruna!, przekleństwo * Zaś mi te pierońskie kury w zogrodzie zgłobiom!
pierucha - przekleństwo
pierziński - okropny
pieszczonek - pierścionek
pieśniczka - piosenka
pijok - pijak
pijus - pijak
pila - kurka, a. tabletka
pilik - kurka, kurczę * Dej pozor synek na tego pilika bo go rozdepniesz!
pilynta - kurczęta
pioczek - garnuszek, kubeczek
piontka - 50 groszy
piosek - piasek
piska - kreska, linia
piskać - piszczeć
pisok - ołówek, coś do pisania
pistołla - pistolet, broń
pitfać - kroić tępym nożem
pitfok - tępy nóż * Takim pitwokiym chleba ani tomatow niy ukreja, musisz go nabrusić.
pitnońć - uciec * Jak Francek spuścioł psa, to my wszyscy popitali na drzewa.
pitomny - nieprzytomny
piwowonia - piwonia
piyknie - ładnie
piyrwy, piyrwyj - dawniej * Piyrwyj dziecka były posuszniyjsze.
pizło - uderzyło, wybiło * Jak na kościele piźnie dwanoście, to farorz łobiod zaczyno.
piznonć - uderzyć
piźniynty - stuknięty, wariat
plac - podwórko * Na kole mogesz jeździć yno po placu.
plackaty, plaskaty - płaski
placpatrony - kapiszony
plała - peleryna, plandeka
plecionka - chałka drożdżowa, słodka bułka
plisynrok - spódnica plisowana, z zakładkami
plompa - pompa
platfus - płaskostopie
plyjt - pled
plynkiyrze - odciski na rękach od pracy
płachta - prześcieradło
płaczka - łza
płat - opłata, należność
płonka - jabłko, a. jabłoń * Fuczysz jak jyż z płonkami!
po bosoku - boso * Czamu boroku lotosz po bosoku?
po ćmoku - po ciemku
po gibku - prędko
po jakimu - dlaczego, jak * Po jakimu ujek pojechoł do Niymiec a my niy?
po jakimu to - dlaczego tak jest, jak to jest
po prowdzie - naprawdę
po próżnicy - nadaremnie
po ptokach - po wszystkim, to już koniec, stało się * No i momy po ptokach, cug łodjechoł.
po widoku - zanim będzie zmierzch
pociągać - wciągać smarki * Niy pociągej tak yno sie wysmarkej doporządku!
pocieszny - zabawny, wesoły
pocukrować - posłodzić
pod parza - pod rekę, pod ramię (iść z kimś)
podany - podobny
podarzić sie - poszczęścić się
podchlybiać sie - podlizywać się
podciep - podrzutek
podnoski - resztki jedzenia
podworek - podwórko
podzim - jesień
podzimki - truskawki, poziomki
podziwać sie - przyjrzeć się, spoglądać * Podziwej sie na nasza piykno chałpa.
podź - chodź
pofyrtany -zwariowany, pomylony
poganka - kasza gryczana
pogorszyć sie - pogniewać się
pohalać - pogłaskać
pojakiemu - dlaczego * Pojakimu latoś jabka niy łobrodziyły?
pojeść - zjeść, najeść się * Pojedzony? No to do roboty!
pojedzony - syty, najedzony
pojscać - posikać, oddać mocz
pokludzić - poprowadzić
pokroć - pokroić * Pokrołech woszt i chlyb na sznity.
poleku - pomału
policaj - policjant
policyjo - policja
polityka - narzędzie na długim kiju do gaszenia i zapalania świec w kościele.
polskie kluski - ciemne kluski z gotowanych i tartych ziemniaków, zwane też poza śląskiem "śląskimi kluskami"
połednie - południe
połfontek, poł fonta - 0,25 kg
połno - pełno
połosprowiać - poopowiadać
połżitko - pośladek
pomaluśku - powoli, po malutku
pomywać - zmywać naczynia
Ponboczek - Pan Bóg, a. Chrystus * Szczynść Boże, łostońcie z Ponboczkiym!
ponć, ponci - pielgrzymka
ponknonć sie - posunąć się * Ponknij sie, niych sie tyż siedna, ławka je przeca szyroko.
popsznioł - uparciuch, maruda * Czamu popszniole niy jysz tyj zupy?
pora - parę * Mom pora kurzikow na przedej!
portmanyj - portmonetka
porzond - ciągle
porzykać - pomodlić się * Trza porzykać za starzika!
poschroniać - pochować * Poschroniejcie wasze graczki z zogrodka, już sie ćmi!
posypka - kruszonka na kołoczu
poszczodek - środek
poszelontać - wstrząsnąć
posznupać - poszukać, a. zarzyć tabaki * Niy sznupej w tyj szyflodzie bo narobisz garusu!
posztopować - zacerować
potek, pociczek - ojciec chrzestny
potka, pociczka - matka chrzestna * Moja potka Lujna dała mi pieszczonek.
pozłotka - sreberko, folia meteliczna do opakowania np. czekolady
pozor dać - uważać * Dej se pozor na Francka!
pra? - prawda?, naprawdę? rzeczywiście? * Pra, że mi pszejsz?
praje - prawie, na złość
prask - ciżba, tłum
prasknońć - upaść, uderzyć
prastarka - pradziadek
prastarka - prababcia
prawić - mówić, opowiadać
prawok - grzyb prawdziwek, borowik
prezwoszt - salceson * Niy jydz tego preswosztu, taki je tusty...
prosia - prosię
prozny - pusty
pryko - łóżko
przeca - przecież * Przeca żech ci godoł, że mosz dwa chleby kupić a niy jedyn!
przeciepować - przerzucać
przedsia - przed siebie
przekabacić - przekonać, namówić, wpłynąć na zmianę zdania * Przekabaciyli go w tych Niymcach nafolowanymi sklepami.
przekludzić sie - przeprowadzić się * Latoś przekludzymy sie do nowyj chałpy.
przekopyrtnońć się - przewrócić się, umrzeć
przekrony - przekrojony
przepadzity - zachłanny * Niy być taki przepadzity, przeca dwanoście klusek ci styknie!
przichlybek - lizus
przichlybiać sie - podlizywać się
przikludzić - przyprowadzić
przipopa - rów
prziść na krziwe pyski - pokłócić się z kimś
przoć - kochać, lubieć
przychlybek - lizus
przynść z kimś na krziwy pusk - pokłócić się
przichlybiać sie - podlizywać się
psinco - nic, figa z makiem
pszajesz mi? - kochasz mnie? * Komu pszajesz bardzij mamie czy tacie?
pszoć - kochać
ptok - ptak * Francek mo chyba ptoka z tymi gołymbiami, mo ich już chyba ze dwiesta!
puc - tynk
pucować - czyścić, a. tynkować
pucpapior - papier ścierny
puding - budyń
pukać sie - jąkać się
pukel, pukiel - garb * Te pierońskie komunisty mogom mi skoczić na pukel, a do partii i ta niy póda!
pukeltasza - tornister * Kamela do koń z pukeltaszom.
puklaty - garbaty
pultok - flejtuch, a. indyk
pulać - siusiać
pulok - "siusiok"
pultok - indyk
purtnońć - puścić bąka
putnia, puciynka - puszka, pudełko
Pyjter - Piotr
pylnonć sie - pobiec * Pylnij sie do sklepu i kup piwo!
pyndala - pedał rowerowy
pyndziałek - poniedziałek
pyndzyjo - emerytura * Starzik już je sztyrnoście lot na pyndzyji.
pyrlik - ciężki młot
pyrsk - na zdrowie (przy toaście), a. cześć
pyrtek - maluch
pyrtnonć - przewrócić się
pywnica - piwnica * Do naszyj pywnice wlezie łoziym cetnorow kartofli.
R
rachować - liczyć * Porachuj, wiela cilipow siedzi na krzoku.
radiska - rzodkiewka
radyjko - radio, radioodbiornik
radzi - zadowoleni * Radziście starko z wnuka?
rafiok - wóz z drewnianymi kołami o żelaznych obręczach
raja - kolejka (np. w sklepie) * Boł wielki prask i chleba niy sprzedowali za rajom yno tym, co sie piyrsi dociśli.
rojber - psotnik, chuligan
rajbetka - narzędzie murarskie do równania tynku na ścianie
rajcować - głośnio się zachowywać, wymądrzać się,
rajcula - pyskula * Te rajcula, niy być tako przemondrzało!
rajfeszlos - zamek błyskawiczny * Jo mom rosporek w galotach na rajfeszlos a ty yno na knefle!
rajmatyka, rejmatyka - reumatyzm
rajtować - jeździć konno
rajza - podróż
rajzyfiber - "gorączka" przed podróżą
rałs - wynocha, odejdź, idź sobie!
rant - rów, brzeg czegoś
rapitołza - żaba
raps - zabawa dziecięca "w rapsa"
ratka - racica, noga od świni
rąbnąć, rombnonć - uderzyć, a. wkurzyć się * Ale mnie to rombło!
rechtor, rechtorka, rechtory - nauczyciel, -lka, -ele
rejmatyka - reumatyzm
rewiyr - zwolnienie lekarskie (z pracy)
reż - żyto
richtig, rychtig - naprawdę, rzeczywiście
robić za błozna - żartować z kogoś * Niy robcie nos za błozny!
rod, rada, rade - zadowolony, -na, -ne * Someście radzi z nowego kapelonka?
rola - rodzaj fryzyr, zwinięte włosy na czubku głowy, kok
rolada - płat mięsa wołowego, zwinięte w rulon, duszone
roler - hulajnoga
rolszuły - wrotki
rolwaga - pojazd transportowy na kółkach
roma - wisząca szafka kuchenna (na przyprawy, filiżanka...)
romel - plac odpustowy, miejsce gdzie są karuzele, strzelnice
romplować - rozrabiać, awanturować
rozlajerowany - rozregulowany, rozkręcony
rozsuć - rozsypać
roztomajty - rozmaity, przeróżny * Zawiyrej dźwiyrza, bo po wsi łażom roztomajte cygony i chachary
roztomiły - najdroższy, szanowny
roztopiyrzać się - rozpychać się, szarogęsić się
rozwiyzły, rozwieziony - rozpieszczony, źle wychowany * Ale te dziecka mocie rozwiyzłe!
rożki - iść z rożkami (odwiedzić nowonarodzne dziecko)
ruby - gruby * Mosz za ruby kark, bestoż kragla niy zapniesz,
ruła - rura, piekarnik
ruła mieć - być powolnym
Rus - Rosjanin
Rusyjo - Rosja * Ujka Hermana zaszczelyli na wojnie w Rusyji.
rychtować - przygotowywać
ryczka - stołeczek, krzesełko
ryk - płacz, krzyk
ryć się - pchać się, wtrącać się * Ryjesz sie jak Żyd do spowiedzi!
rykol - beksa, maruda
ryl - szpadel
ryma - katar * Ryma mom łod chodzynio po bosoku.
rypnonć - uderzyć
ryszawy - rudy
ryży - rudy
rzać - śmiać się * Czamuś sie tak rzoł w tym kościele?
rzany, rzanny, rżanny, reżny - żytni
rzodki - rzadki
rzigać - wymiotować
rzykać - modlić się * Porzykejcie tyz za mi
S
sadzok - ziemniak do sadzenia, a. duży palec u nogi
sagi - nagi, bez ubrania * Łoblyczcie tego bajtla, niych niy loto po sagu.
sak - siatka, torba
sam - tutaj * Przyszołech sam na piwo, bo godajom, że mocie tonie.
schacharzony - zniszczony, zaniedbany
schronić, sroniać - schować * Niy domy rady posroniać tego siana do stodoły.
seblyc, seblykać - rozbierać się * Czamuś sie seblykła, przeca zima tukej?
sebuć, sebuwać - zdejmować buty * Szczewiki trza sebuwać, bo świyżo pomyte.
sebuwacz - urządzenie do zakładania i zdejmowania butów
serwet, serweta - obrus
sfalić - zrzucić
sfronić, sfrocać - zwymiotować
siednonć - usiąść
siemiyniotka - zupa z kmonopii (na Wigilię)
sierotki - stokrotki
sikorki - placki ziemniaczane
sioć - siać * Posiołach tela kwiotkow a yno niykere poschodziyły.
sipieć - padać (drobny deszcz) * Na dworze sztyjc sipi!
siupnąć - przykucnąć, usiąść, a. repetować klasę
siuśka - młoda, niedojrzała dziewczyna
siyń - korytarz, sień
sjechać - zjechać
skalić - sprzedać
skat, szkat - popularna na śląsku gra w karty.
skiż - z powodu, ze względu na * Skiż ciebie, niy zońdymy na czas.
skoczka - pchła
skopyrlić - zwarzyć mleko
skorkorz - skupujący po domach królicze skórki, wołał: Skorki, skorki skupuja!
skorzok - coś ze skóry np. piłka
skulać - stoczyć się, zwinąć się * Jak Francek godo, to idzie sie skulać ze śmiychy.
skuli - z powodu * Skuli tego pierońskigo komunizmu, momy tak jak momy!
slecieć - spaść
sloz - zszedł * Jo je ciekawo, kedy sleziesz z tego dżewa?
słazić - schodzić
słepać - pić, siorpać, a. pić alkohol
słodek, słodki - schody
słomionka - koszyk ze słomy (np. na chleb)
słożić - złożyć, rozpalić
smark - koza w nosie, a. smarkacz
smażonka - jajecznica
smolić - lekceważyć
smrodziuchy - kwiatki studentki
smyczyć - nieść, ciągnąć, wlec
smykać się - włóczyć się, łazikować
smyndzić - wędzić, kopcić, a. nudzić
snople - cieknące kozy z nosa
somsiek - miejsce w stodole do składowania siana lub słomy
sornik - sarna, jeleń
soroń - dzikus, dziwak
spaśny, spaśno, spaśne - gruby, -a, -e
spatrzeć - załatwić coś komuś * Spacz mi tako luftbiksa.
spieronić - skrzyczeć
spinknonć się - spotkać się
spodek - dolna część czegoś * Dej to do byfyja na spodek.
spodnica - halka
spodnioki - kalesony
spomnieć sie - przypomnieć sobie
sporować - grymasić
sprzezywać - nakrzyczeć na kogoś
srocz - ubikacja
srogi - duży, wielki
srom, sromorta - bieda
sronić - schować
Stanik - Stanisław
stanyć - wstać
stargać - podrzeć
starka, stareczka - babcia
strom - drzewo
staroszek - dziadek
starość (mieć) - mieć problem
stary purt - zgryźliwy człowiek
starzik, starzyk - dziadek
Stazyjo - Anastazja
stow, stowek - staw
stoplany - zmoczony
strup - gojąca się rana, a. drań
strzymp - drań
styknie - wystarczy, dosyć
stynkać - narzekać, jęczeć
suchatelnica - konfesjonał
suć - sypać * Mamo, a Francek nasuł mi piosku za kragel.
suć pierony - przeklinać * Jak sie łojciec ło tym, dowiey, to posujom sie pierony.
swaczyna - podwieczorek
symie - ze mnie * Czamu sie symie śmiejom?
syminać - zdejmować
symnonć - zdjąć, ściągnąć
synek - chłopiec
syr - ser
szac - narzeczony
szaket - marynarka, odświętny garnitur
szalter - załącznik prądu
szałfynster - okno wystawowe
szałot - sałata, sałatka
szaty - sukienka
szczewiki, szczewiczki - buty, buciki
szcziga - czarownica, zła kobieta
szczoda - środa
szczukawka - czkawka
Szczynść Boże - zamiast "Dzień Dobry" lub "Niech będzie pochwalony..."
szczyrbaty - szczerbaty, bez zębów
szczyrkać - dzwonić (np. monetami, zębami)
szczyrkowka - grzechotka
szczyrbok - ktoś szczerbaty, z brakującymi zębami
szelontać - potrzasać
szeslong - tapczan
szewiec - szewc
szipa - szufla
szisbuda - strzelnica
szklok - landrynka * Mamlosz tego szkloka, czyś go łyknył?
szkolok, szkolorz - uczeń
szkrobać - skrobać, a. obierać karofle
szkuty - włosy
szlagbal - piłka do palanta, a. palant (dyscyplina sportowa)
szlajać sie - włóczyć się
szlajer - welon
szlajfa, szlajfka - wstążka
szlic - rozcięcie w spódnicy
szlips - krawat
szliżki - kluski ciepane
szlojder - proca
szlus - koniec * Toż na dzisioj szlus!
szlyndzuchy - łyżwy
szłapa - noga, stopa
szłapcug - chodzenie pieszo (żartobliwie, por. szłapa, cug)
szmaciok - piłka szmaciana
szmaciorz - zbieracz szmat
szmary - lanie
szmaterlok - motyl
szmatlać - plątać
sznit - rozcięcie, krój, wzór
sznita, sznitka - kromka, kanapka
sznitloch, sznitlok - szczypiorek * Mosz niypoczosane wosy, choby pieron w sznitloch trzas!
sznora - sznur
sznupać - szukać, a. wąchać, zażywać tabaki (sznuptabaki)
sznupok - poszukiwacz, a. ubrudzone usta
sznuptabaka - tytoń do wąchania
sznuptychla - chusteczka do nosa
szola - szyb, winda w kopalni
szolka - szklanka, filiżanka, kubek
szosyjo - szosa, droga
szpajza - deser, a. pewne deserowe danie
szpangi - wsuwki do włosów, spiski
szpanować - napinać, naciągać * Muszymy po praniu naszpanować nasze gardiny!
szpas - żart
szpasownik - dowcipniś
szperplata - dykta, sklejka
szpicpapior - papier ścierny
szpina - klamra
szpok - szpak
szporobliwy - oszczędny
szporować - oszczędzać * Z pyndzyji wiela niy naszporujecie!
szpotlawy - niezdarny, kulawy
szprajchy - szprychy
szpyndlik - szpilka
szpyndlikorz - ciułacz, a. człowiek drobiazgowy
szpyrhok - wytrych
szpyrka - słonina, skwarka
szrank, szranczek - szafa, szafka * Mamo jak sie godo "szrank" po niymiecku?
szroba - śruba
sztachnonć sie - zaciągnąć się dymem z papierosa
sztajger - sztygar
szteker - wtyczka do prądu
sztof - materiał, dzianina
sztopować - zatrzymywać, a. cerować * Musza te fuzekle posztopować.
sztrom - prąd * Bier kibel i leć po sztrom! (żartowali sobie często ślązacy z Goroli)
sztabdeka - kołdra
sztachać się - palić papierosa, zaciągać się dymem
sztajger - sztygar
sztamfować - ubijać
sztamfer - ubijak (np. do ziemniaków)
szterować - drażnić
sztiglować - stroić się
sztomel - niedopałek papierosa
sztomel pauza - przerwa na papierosa
sztompel - dźwigar, podpierający klocek drewna np. w kopalnianych chodnikach
sztopować - cerować
sztrachecle - zapałki
sztrajchować - malować
sztrekować- przeciagać się
sztrykować - robić na drutach
sztuchnonć - potrącić
sztwierć - ćwierć godziny, kwadrans * Je trzi sztwierci na drugo! (godz. 13.45).
sztyjc - ciągle * Czamu robisz sztyjc to samo?
sztympel - pieczątka
sztyngel - łodyga, łodyżka, szypułka
sztynks - smród
szuminy - piana
szupa - łupina
szus - ktoś szybki
szusblech - błotnik
szuszczeć - szeleścić, trzeć
szwaja - stopa, noga
szwajsfus - śmierdząca noga, grzybica nóg
szwarny, szwarno, szwarne - ładny, -a, -e
szwigrowie - teściowie
szwoczka - krawcowa
szwong - zamach, rozbieg
szychta - dniówka, dzień pracy
szykowny - ładny * Królowa była szykowno ale śnieżka szykowniyjszo!
ściepać, ściepninć - zrzucić
ściorany - zbrudzony, sponiewierany
ściyrka - zupa zacierka
ślazowć - schodzić
ślimik - ślimak, niezdara
ślimtać - płakać
ślomtać - płakać
ślonzok, ślonzoczka - ślązak, ślązaczka
ślypia - oczy
ślyść - zejść
śniodać - jeść śniadanie * Trza dobrze pośniodać, coby mieć siyły do roboty.
śmiatek - miotła, miotełka
śmiertka - śmierć, zjawa
śmietonka - śmietana
śmioć sie - śmiać się
śmiyngus, śmiyrgus - lany poniedziałek
śrebny - srebrny
świdraty - zezowaty
świdrzyć - zezować, patrzeć na boki
świtnonć - uderzyc, przewrócić się, umrzeć
świyntojonki - porzeczki
T
tabaka - tytoń
tablet - taca
tabula, tabulka - tabliczka * Tabulki szekulady na roz niy zeżera.
tacik - tatuś
tanksztela - stacja benzynowa
tarte kluski - "śląskie kluski" zwane też "czornymi"
tasia, tasza - torba
taszka - torebka damska * Do babskij taszki wiela sie niy wrazi.
taszlampa - lampa kieszonkowa
taszyntuch - chusteczka do nosa
taś, taś, taś... - wołanie na kaczki
tatulek - tatuś, a. dziadek
tela, tyla - tyle * A tela mu sie godało, ucz sie!
teliczka - tyle, troszeczkę
tera - teraz, a. smoła
terować - smołować np. dach
terozka, terazki - teraz, aktualnie
Tila, Tilda - Matylda
tinta - atrament
tjoleta - toaletka
toć - oczywiście, naturalnie * No toć, że w Niymcach z jednego jabka zrobiom dwie flaszki wina!
tomata - pomidor
tonkać - moczyć
toni, tońszy - tani, tańszy
topek - nocnik
toplać - moczyć
trefić - spotkać, trafić * Żebych cie już wiyncyj niy trefiył z mojom cerom na zolytach
trocha - trochę
trowa - trawa
Truda, Trudka - Gertruda
truła - trumna
trza - trzeba * Trza pamiyntać, tukej je lepij niż bele kaj!
tuberok - gruźlik
tubera - gruźlica, ostry kaszel
tuberok - gruźlik, człowiek kaszlący
tukej - tutaj
tulpa - tulipan
turnszuły - tenisówki
tuste - tłuste, smalec
tygel, tyglik - rondel, rondelek
tyj, tej - herbata
tyjater - teatr, przedstawienie teatralne
tyrać - latać, biegać, ciężko pracować, być zajętym
tyta - papierowa torebka, a. róg obfitości dla pierszoklasisty
tytka - papierowa torebka * Kaj jedziesz? Do Chebzio tytki lepić! (odpowiadało się żartobliwie)
U
uberiba - kalarepa
uciompany - zakatarzony, z obfitym katarem
ufifrać sie - pobrudzić się
uherski - węgierski
uja, ujek - wujek
ujechać - poślizgnąć się
ukidany - poplamiony * Dej sie pozor przy łobiedzie, bo sie ukidosz nowy ancug.
ukiołznonć - poślizgnąć się
ukroć - ukroić, uciąć * Mamo! Ukryj mi sznita chleba!
umarlok - nieboszczyk
umarty, umrzyty, umrzik - zmarły, nieboszczyk
uniyskorzić sie - spóźnić się
urżnonć sie - uciąć się
usnoplany - zakatarzony
ustoń - przestań * Ustoń już z tym gupim godaniym!
usznupany - ubrudzony (na twarzy, sznupok - twarz) * Czamu mosz cołko gymba usznupano, jodeś cześnie?
uślimtany - zapłakany
utopek, utoplec - wodnik, wodny duszek
utropa - staranie
utropek - nieborak, oferma
utrzić, utrzyć - obetrzeć
uwachować - upilnować
uwarzić, uwarzyć - ugotować * Trudka, co uwarzisz dzisioj na łobiod, bo jo żur ze szpyrkami.
uważać - akceptować, pochwalać * Vidyjo w doma, niy, jo tego niy uważom !
W
wachować - pilnować
wachtyrz - stróż, dozorca
wadzić sie - kłócić się
wajać - narzekać, marudzić
walca - walec, wzór na ścianie
Walek - Walenty
walkować - maglować
walkownia - magiel
wancka - pluskwa, pchła * zygor wancki cisnom - zegarek się spieszy
wander - podróż, wędrówka
wandertasza - torba podróżna, plecak
wandrus - wędrowiec, podróżnik
wartko - szybko, z pośpiechem
waryjot - wariat
warzyć - gotować, robić obiad
waserwoga - poziomica
waszbret - tarka do prania
waszkorb - koszyk wiklinowy
waszkuchnia - pralnia, kuchnia na codzień
waszpek - miednica, miska
wciepnonć, wciepnyć - wrzucić
wdycki - zawsze
weksle - pokwitanie (u kobiet)
wele - loki, pokręcone włosy
werbus - gorol, zwerbowany na śląsk do pracy
werci cie - opłaca się * Werci sie to kupić?
wertiko - komoda, szafka
weseli - wesele
westa - kamizelka
weta - zakład o coś
wetnymy sie - założymy się
wic - żart, kawał * Powiydz jakigo nowego wica!
wichajster - jakieś urządzenie, ogólna nazwa jakiegoś nieznanego bliżej przyrządu
Wicynt - Wincenty
widełka, widełki - widelec * Dej sie pedzieć, ze zupy widełkami niy zjysz!
wieczerza - kolacja
wieczerzać - jeść kolację
wiela - ile * Wiela je sztyry dodać łoziym?
wiela je godzin? - która godzina?
wieprzki - prosiaki, a. agrest
wilgły - wilgotny
wilijo - wigilia
Wiluś, Wilym - Wilhelm
winkel, winkiel - róg
wiyrch - góra, coś wyżej
wloć - wlać, a. uderzyć
wodzionka - zupa z wody, chleba i przypraw
wojok - żołnierz
wongel, wongle - węgiel * Ujek Francek kopie wongel a po robocie kopie fusbal.
woniać - wąchać, pachnieć * Co tak zawoniało parfinym? Idziesz na zolyty czy co?
wonianie - wąchanie
woszt - kiełbasa * Z drogi Niymce z marmeladom po Poloki z wosztym jadom! (powiedzenie)
wosztlik - kiełbaska
wparzyć - wbiec, wejść nagle
wrazić - włożyć
wrazidlaty - wścipski
wrażować - wkładać * Niy wrażuj tam pazurow, bo ci je prziczasnom!
wreć - gotować się
wszorz - brudas
wyciepnonć - wyrzycić
wycyckać - wyssać, a. wykorzystać
wydać sie, wydować sie - wyjść za mąż * Jak sie bydziesz wydować, zabijymy wieprzka.
wydano - zamężna * Ta Agnys łod Alojza to już je wydano czy jeszcze panna?
wyduldać - wypić
wyglancowany - wyczyszczony, odświętnie ubrany
wyhuśtać - wykorzystać, wyrzucić
wyjscać sie - wysikać się, oddać mocz
wykludzić - wyprowadzić
wyklupać - wytrzepać
wylazować - wychodzić
wymionczko - wymiono np. od krowy
wynokwiać - wydziwiać, wymyślać, wariować
wypaplać - wygadać
wyparzić skąd - wybiec, uciec
wyro - łóżko
wyrobiać - wydziwiać, wariować * Co łoni wyrobiajom, w sztyrech na jednym kole?
wyrychlać sie - pchać się, robić bez zastanowienia
wysiady - odwiedziny, plotki
wysłepać - wypić
wyszkrobiony - nakrochmalony
wyszkyrtany - zużuty
wysztiglowany - wystrojony
wysztudiyrować - wymyślić coś, wykombinować
wywiórka - wiewiórka
wyzgerny - ładny, zgrabny
vidyjo, widyjo - video
Z
za dwoje - forma grzecznościowa, zwracać się do kogoś w drugiej osobie liczby mnogiej np. Kaj idziecie? (Gdzie Pani/Pan idzie?)
za jedno - mówić komuś "per ty", być z kimś na "ty"
za niyboszczki Polski - w przedwojennej Polsce (1918-1939)
za staryj Polski - w przedwojennej Polsce
za troje - forma grzecznościowa, zwracać się do kogoś w trzeciej osobie liczby mnogiej np. Kaj łoni idom? (Gdzie Pani/Pan idzie?)
za tela, za tyla - za dużo, wystarczająco * Już niy nośjabek, momy ich za tela!
za staryj piyrwy, za starego piyrwy - dawniej * Za starego piyrwy ludzie byli pobożniyjsi.
zababrany - zabrudzony
zabulić - zapłacić * Za moplik zabulołech kupa pijyndzy.
zachciołka - zachcianka
zachciywny - mający zachcianki
zachichrać sie - zaśmiać się
zachorzeć - zachorować
zachrapociały, zachrapniynty - zachrypnięty
zaciepnonć - zarzucić
zacisnonć - zawalić sprawę
zaćmić sie, zećmić sie - ściemnić się * Gibnij sie z tom robotom, bo sie zećmisz!
zadek - tył, tyłek
zadni - tylni
zaglondać - patrzeć, przypatrywać się
zaklupać - zapukać * Zaklupej na łokno, co ci łotworza.
zalycki - wspominki za zmarłych np. w Zaduszki
zamtowy - zamszowy
zandale - sandały
zaprził sie - zaparł się
zaroz, zarozki - zaraz, natychmiast
zarościały, zaruściały - zardzewiały
zasioty, zasiony - zasiany, obsiany
zasmyczyć - zaciagnąć, zawlec
zasuć - zasypać
zauszniki, zauszniczki - kolczyki
zawalaty - niezdara
zawrzyty - zamknięty
zazdroska - firaneczka na okno
zbamoncić -ogłupić
zbulić - zburzyć
zdrzadło, zdrzadełko - lustro, lusterko * Pokoż zdrzadełko, musza sie poczosać.
Zefek, Zeflik - Józef
zegłowek - poduszka (por. zogowek)
zegroda - ogród
zejscać sie - posikać się
zelter - woda sodowa
zemlyty - zmielony
zesel - fotel
zeslik - fotelik
zeżyrny - łakomy, dużo jedzący
zgłobić, zgobić - narozrabiać
zgłobnik, zgobnik - rozrabiaka, niegrzeczne dziecko
zgniłek, zgniły - leniwy, leń
zgnity, zgniyły - zgniły
zic - siedzenie (np. w rowerze) * Łod twardego zica boli mie żić.
zicnąć - usiąść * Zicnijcie sie, zrobia wom tyju.
zicherka - agrafka
Ziga, Ziguś - Zygmunt
zimnioki - ziemniaki
zista - ciasto, babka piaskowa * Skuli moich dziecek, w kożdo sobota pieka zista.
złociok, złotek - złotówka
zmaraszony - zbrudzony
zmaścić - popsuć, zawalić sprawę
zmazany - brudny
zmierzły - nerwowy, zgryźliwy * Ze zmierzłym chopym ciynżko szczimać!
znojść - znaleźć
zogibka - falbanka
zogowek, zygowek, zogowka, zogoweczek - poduszka
zogrod, zogrodek, zogrodka - ogród
zokel, zokiel - lamperia
zoki - skarpetki
zola - podeszwa
zolycić - zalecać się
zolytnik - zalotnik, narzeczony
zolyty - zaloty
zoł wi zoł - tak czy tak, tak czy inaczej * Jo cie chyca zoł wi zoł!
zołza - sos
zonść - zajść * Jo zońda do sklepu i kupia szekulada.
zonynbrele - okulary słoneczne
zopaska - fartuch
zorta - gatunek, odmiana
zowistny - zazdrosny
zowiść - zazdrość, złość
zowiścić - zazdrościć * Niykere "polske Niymce" zowiszczom, że tera u nos je lepij.
zowitka - panna z dzieckiem
zwrocać - wymiotować
zwyrtać - obracać
zygor - zegar
zymfciok - słoik po musztardzie, używany jako szklanka
zynft - musztarda
żadny - brzydki
żarnij - rozpal, zapal światło
żdżały - dojrzały * Nasze tomaty coroz bardzij żdżalejom.
żdżadło, żdżadełko - lusterko
żeleźniok - piec żelazny, tzw. "koza"
żelozko - żelazko
żgać, żgnąć - ukłuć
żić - tyłek, pupa * np. Nakopać do rzici!, a. nieudacznik
żodyn - nikt, żaden * Żodnymu nikaj niy bycie lepij niż w doma!
żur - rodzaj zupy na zakwaszonej mące z ziemniakami
żurok - garnek do żuru, a. kobieca chustka, zawiązana "na żurok"
żymlok - bułczanka
żymła - bułka
żyniaczka - ślub, zamążpójście
cofnij